आर्टेमिस द्वितीय मिसनको अनुभव र भविष्यका सम्भावनाहरू

काठमाडौं, चैत २६ । नासाको ऐतिहासिक आर्टेमिस द्वितीय मिसनले मानवलाई चन्द्रमाको वरिपरि पुनः पठाउँदै अन्तरिक्ष अनुसन्धानमा नयाँ अध्याय सुरु गरेको छ। यो केवल प्राविधिक उपलब्धि मात्र होइन, मानव अनुभव, वैज्ञानिक अनुसन्धान, र भविष्यका सम्भावनाहरूलाई जोड्ने एउटा गहिरो उपलब्धि पनि हो।

ऐतिहासिक यात्रा र भावनात्मक क्षण
आर्टेमिस द्वितीय मिशनले ओरियन यानलाई चन्द्रमाको वरिपरि उडान गराउँदै २ लाख ५२ हजार ७६० माइल टाढा पुर्‍यायो। यो दूरीले अपाेलाे १३ (सन्१९७०) को रेकर्डलाई पार गर्दै मानवलाई अहिलेसम्मकै गहिरो अन्तरिक्ष अनुभव दिलायो। मिशन कमाण्डर रेइड वाइजम्यानले यस अनुभवलाई “मानव मस्तिष्कले सजिलै बुझ्न नसक्ने उपहार” भनेका छन्।

तर यो यात्रा केवल प्राविधिक उपलब्धि मात्र थिएन। वाइजम्यानले आफ्नी दिवंगत पत्नीको नाममा एउटा क्रेटर नामकरण गर्ने प्रस्तावलाई सबैभन्दा भावनात्मक क्षणको रूपमा वर्णन गरेका छन्। यसले अन्तरिक्ष यात्रालाई व्यक्तिगत स्मृतिसँग जोड्दै मानवीय आयाम थपेको छ।

अपाेलाे अन्तरिक्षबाट सूर्यग्रहण
अन्तरिक्ष यात्रीहरूले पूर्ण सूर्यग्रहणलाई अन्तरिक्षबाट अवलोकन गरे। चन्द्रमाले सूर्यलाई ढाक्दा पृथ्वीको उज्यालो (अर्थशाइन) देखिएको थियो। पाइलट भिक्टर ग्लाेभरले यसलाई “अद्भुत दृश्य” भनेका छन्। यस क्षणले अन्तरिक्ष यात्रामा वैज्ञानिक अवलोकन मात्र नभई सौन्दर्य र विस्मयको अनुभव पनि दिलायो।

 वैज्ञानिक अनुसन्धान: शरीर र मनको परीक्षण
आर्टेमिस द्वितीय मिशनको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष वैज्ञानिक अनुसन्धान हो। अन्तरिक्ष यात्रीहरूले विभिन्न प्रयोगहरूमा सक्रिय सहभागिता जनाए । यसमध्ये, हातमा लगाउने उपकरण प्रयोग गरेर उनीहरूको निद्रा र गतिविधि ट्र्याक गरियो। लालाको नमुना विशेष कागजमा संकलन गरेर प्रतिरक्षा प्रणालीको प्रतिक्रिया अध्ययन गरियो।

यस्तै, अन्तरिक्ष यात्रीहरूको कोषिकाबाट बनेका अर्गान चिप्स यानमा राखिएका छन्, जसले सूक्ष्म गुरुत्वाकर्षण र अन्तरिक्षीय विकिरणको प्रभावबारे डेटा संकलन गरिरहेका छन्। मिशनले पोषण, संज्ञानात्मक क्षमता, र सन्तुलन सम्बन्धी जानकारी पनि निरन्तर संकलन गरिरहेको छ।
नासाकाे फेसबुकमा लेखिएअनुसार सन् १९६० काे जेमिनी मिशनमा जाँदा कामकाे दिन शुरूवात भएकाे जनाउन तथा अन्तरिक्ष यात्रीलाई उठाउन एउटै संगित बजाउने चलन थियाे भने अहिलेकाे आर्टेमिस द्वितीयमा प्रत्येक अन्तरिक्ष यात्रीले व्यक्तिगत रूपमै मनपर्ने संगितकाे छनाैट गरेका छन् ।
पाइलट भिक्टर ग्लाेभरले लेखेका छन्, " म यहाँ अन्तरिक्षमा तैरिंदै आर्टेमिस द्वितीयमा भइरहेकाे सबै राेचक विज्ञानमा नजर राखिरहेकाे छु ।"
यी अनुसन्धानहरूले भविष्यमा मानवलाई चन्द्रमा सतहमा सुरक्षित रूपमा पठाउने मात्र होइन, मंगल ग्रहसम्मको यात्रामा पनि स्वास्थ्य र कार्यक्षमता सुनिश्चित गर्ने आधार तयार गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
नासाले आधा बाटोमा पुगेपछि अन्तरिक्ष यात्रीले खिचेको पृथ्वीको उच्च गुणस्तरको तस्वीर पनि सार्वजनिक गरेको थियाे । नासाका अनुसार त्यो तस्वीर पृथ्वीको सबभन्दा नजिकको खगोलीय छिमेकीतर्फको मार्गमा पुगेपछि यानका कमान्डर रिड वाइजमनले खिचेको हो ।
हेलो, वर्ल्ड नाम दिइएको पहिलो फोटोमा विशाल नीलो भाग देखिन्छ जुन आन्ध्र महासागर हो । त्यसमा पृथ्वीले सूर्यलाई छेकिदिँदा वायुमण्डलको तेज र दुई ध्रुवतिर हरिया अरोरा देखिन्छन् ।

टोली र सहकार्य
आर्टेमिस द्वितीय मिशनमा कमान्डर रेइड वाइजम्यान, पाइलट भिक्टर ग्लाेभर, मिशन स्पेशलिष्ट क्रिष्टिना काेच र जेरेमी ह्यान्सेन सहभागी छन् । ७ अप्रिलबाट पृथ्वी फर्कने यात्रामा रहेका अन्तरिक्ष यात्रीहरूको सहकार्यले अन्तरिक्ष यात्रालाई केवल व्यक्तिगत अनुभव नभई सामूहिक उपलब्धि बनाएको छ।

भविष्यका सम्भावनाहरू
आर्टेमिस द्वितीय मिशनले मानवलाई चन्द्रमा सतहमा पुनः पठाउने आर्टेमिस तृतीय र त्यसपछिका मिशनहरूलाई मार्ग प्रशस्त गरेको छ। यसले अन्तरिक्ष अनुसन्धानलाई नयाँ आयाम दिएको छ—जहाँ वैज्ञानिक परीक्षण, व्यक्तिगत अनुभव, र अन्तरिक्षीय सौन्दर्य सबै एकैसाथ मिसिएका छन्।

नासाका अनुसार, यी अनुसन्धानहरूले मानव स्वास्थ्य, प्रतिरक्षा प्रणाली, र मानसिक क्षमतामा गहिरो अन्तरिक्षको प्रभावबारे महत्वपूर्ण जानकारी दिनेछन्। यसले भविष्यमा मंगल ग्रहसम्म मानवलाई पठाउने योजनामा पनि योगदान पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।

आर्टेमिस द्वितीय मिशन केवल एउटा मिशन होइन; यो मानवताको साझा सपना, वैज्ञानिक जिज्ञासा, र व्यक्तिगत भावनाको संगम हो। अन्तरिक्ष यात्रीहरूले देखेका सूर्यग्रहण, महसुस गरेका कम्पन, र संकलन गरेका वैज्ञानिक तथ्यहरूले भविष्यका यात्रालाई अझ सुरक्षित, अझ गहिरो, र अझ अर्थपूर्ण बनाउनेछन्। अप्रिल १ मा फ्लाेरिडा, अमेरिकाबाट प्रस्थान गरेकाे टाेलीले चन्द्रमा वरिपरि उडान भरेकाे थियाे भने भाेलि अप्रिल १० मा प्रशान्त महासागरमा अवतरण गर्नेछन् ।

( स्रोत: NASA Artemis II Updates, अन्तरिक्ष यात्रीहरूको प्रत्यक्ष भनाइ, वैज्ञानिक विवरणहरू)