भारत–नेपालको पुनःपरिभाषित सम्बन्धबारे छलफल गर्ने समय आएको छ: प्रधानमन्त्री मोदीका पूर्व सल्लाहकार पंकज सरन

काठमाडौं, वैशाख १७ । नेपाल इन्स्टिच्युट फर इन्टरनेशनल कोअपरेसन एण्ड इन्गेजमेन्ट (एन.आई.आई.सी.ई) ले २०२६ अप्रिल २९ (बुधवार) का दिन नेपालमा बालेनको वर्तमान शासन व्यवस्थाबारे छलफल गर्न एक वेबिनार आयोजना गरेको थियो । यस महत्वपूर्ण छलफलमा भारत, संयुक्त राज्य अमेरिका, जापान, बंगलादेश, भुटान, चीन र नेपालसहित २५ देशका २६ जना कूटनीतिज्ञ, नीति निर्माता, विद्वान तथा विज्ञहरूको सहभागिता रहेको थियो, जसले बालेन शाहको नेतृत्व तथा नेपालको विकसित हुँदै गएको राजनीतिक परिदृश्यबारे अन्तर्राष्ट्रिय दृष्टिकोण प्रस्तुत गरेका छन्।

भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीका पूर्व राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार पंकज सरनले भारतले नेपाल र नयाँ नेतृत्वलाई समर्थन गर्नुपर्नेमा जोड दिँदै दुवै देशका युवाहरूले साझा भविष्य निर्माण गर्न सकून् भन्ने उद्देश्यका साथ विद्यार्थी आदान–प्रदान, व्यापार तथा विचारको प्रवाहलाई थप सुदृढ गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याए। उनले हालको विश्वव्यापी तनावका सन्दर्भमा क्षेत्रीय सहकार्य (न कि वैमनस्य वा शंका)अत्यावश्यक रहेको उल्लेख गर्दै भारत–नेपाल सम्बन्ध पुनःपरिभाषित गर्ने समय आएको बताए। साथै, नेपालको दिगो तथा तीव्र विकासले केवल नेपाली जनतालाई मात्र नभई क्षेत्रीय स्थायित्व र शान्तिमा पनि योगदान पुर्‍याउने उनले उल्लेख गरे।

चीनका प्रोफेसर तथा पूर्व कूटनीतिज्ञ डा. चाङ चियाडोङले नेपालको नयाँ नेतृत्वलाई युवा शक्ति र राष्ट्रिय परिवर्तनको प्रतीकका रूपमा उल्लेख गर्दै चीनले नेपालको सार्वभौमिकता र स्थायित्वप्रति समर्थन विस्तार गर्ने तथा युवा नेतृत्व र भ्रष्टाचारविरोधी आन्दोलनप्रति प्रशंसा व्यक्त गर्ने बताए। उनले बालेनको सरकारलाई सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सक्षम आशाजनक नयाँ नेतृत्वका रूपमा चित्रण गर्दै सीमा–पार सडक, ऊर्जा सहकार्य परियोजना तथा जनस्तरका सम्बन्ध विस्तारजस्ता बीआरआई अन्तर्गतका क्षेत्रहरूलाई दुई देशबीच सम्भावित सहकार्यका प्रमुख क्षेत्रका रूपमा औंल्याए।

संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्यासिफिक फोरमका क्षेत्रीय मामिला निर्देशक डा. रोब योर्कले संयुक्त राज्य अमेरिकाले अल्पकालीन राजनीतिक चालबाजीभन्दा दीर्घकालीन स्थायित्वलाई प्राथमिकता दिने बताउँदै नेपालले चीन र भारतबीच अपनाएको सन्तुलनकारी दृष्टिकोणलाई व्यावहारिक आवश्यकता भएको उल्लेख गरे। उनले भू–राजनीतिक जटिलताका बाबजुद पनि अमेरिकाले नेपालप्रति सक्रिय चासो र संलग्नता कायम राखिरहेको बताए।

बंगलादेशस्थित बंगलादेश इन्डो–प्यासिफिक मामिला केन्द्रका कार्यकारी निर्देशक डा. साहब इमान खानले नेपालको पछिल्लो राजनीतिक विकासक्रमको चर्चा गर्दै निर्वाचन तथा सरकार गठनको गति र कार्यक्षमताको प्रशंसा गरे। नयाँ राजनीतिक शक्तिहरू अझ बलियो हुन सक्छन् भन्ने उनको विश्वास छ।