यःमरि पुन्हिः नेवार समुदायया निंतिं मिठास, संस्कृति, व समृद्धिया नखः

काठमाडौं, मंसिर ३ ।काठमाडौं उपत्यकामा बसोबास गर्ने नेवार समुदायको महत्त्वपूर्ण नखःमध्ये य:मरि पुन्हि छ। थ्व छगू ज्वःमदुगु सांस्कृतिक, धार्मिक व पाक परम्परा खः । दँय्दसं मार्ग पूर्णिमाया दिं न्यायेकीगु थुगु नखःयात मूलतः वा पीधुंकाः कृतज्ञता, समृद्धि व पारिवारिक एकताया प्रतीक कथं कयातःगु दु । थ्व निगू खँग्वः ‘य:’ अर्थात “प्रिय” व ‘मरी’ अर्थात मरिपाखें दयेकूगु य:मरि छगू चाकुगु परिकार जक मखु, समुदायया म्हसीकालिसे स्वानाच्वंगु सांस्कृतिक सम्पदा नं खः । “य:मरि” बांलाःगु जाकिया पिठ्ठां दयेकी ।

Y:मरी पुन्हि नेवारतय्गु आर्थिक व कृषि रहनसहनलिसे तप्यंक स्वानाच्वंगु नखः कथं कयातःगु दु । न्हापा उपत्यकाया अधिकांश नेवार परिवार बुँज्याय् निर्भर जुयाच्वंगु खः । वा पीगु व भण्डारण यायेधुंकाः य:मरि पुन्हि न्यायेकेगु परम्परा कथं छेँजः व पुर्खाया द्यःपिन्त शुद्ध व चाकुगु परिकार छायेगु, प्रकृतिप्रति कृतज्ञता प्वंकेगु परम्परा न्ह्याना वयाच्वंगु दु । थुकुन्हु बहनी पूर्णिमा उदय जुइधुंका छेँय् छेँय् य:मरि दयेकाः विशेष प्रसाद नापं देवदेवीपिन्त छायेगु याइ।

य:मरि दयेकेगु झ्वलय् नेवारतय्गु सीप, ई ब्यवस्थापन व टिमवर्क खंकेफइ । जाकिया छुचुं क्वाकाः दयेकूगु छुचुंयात ताःहाकःगु आकारय् क्वकयाः दुने चाकु–तिल व खुवाया मिश्रण तयाः तइ । थुकथं दयेकीगु या:मरियात बाफय् तइ, गुकिं यानाः परिकारयात स्वस्थकर याइ । गुलिखे थासय् थुकियात मरि, ला वा थीथी आधुनिक परिकार नापं साइड डिशया रुपय् नकेगु चलन नं अप्वया वनाच्वंगु दु, तर परम्परागत चाकु-खुवा या:मरियात दकलय् लोकंह्वाःगु कथं कायेगु याः ।

धार्मिक दृष्टिं थ्व नखःयात कुबेर व अलक महाद्यःयात समर्पित कथं कयातःगु दु । धनया द्यः कुबेरयात विशेष प्रसाद बिइगु जूगुलिं थुगु दिंयात धन सम्पन्न पर्व नं धायेगु याः । नेवार समुदायया विश्वास दु कि छेँजःयात या:मरि छायेबलय् सम्पत्ति अप्वइ, छेँजःयात सुख व शान्ति दइ, अले ल्वय् लनी । उकिं चीधिकःपिं मस्तय्त नं य:मरि अनिवार्य जुइ, गुकियात स्वास्थ्य व दीर्घायुया कामनाया रुपय् कायेगु या।

सांस्कृतिक ल्याखं धायेगु खःसा य:मरि पुन्हि पारिवारिक एकताया ई खः । छेँजःपिं सकलें छथाय् मुनाः य:मरि दयेकाः नापं नयेगु वातावरणं सामाजिक सत्तीगुता अप्वयेकी । थ्व छगू न्ह्यइपुगु व सिर्जनात्मक नखः नं खः, विशेष यानाः मस्तय् निंतिं । मस्त बहनी छेँय् छेँय् वनाः “य्:मरि च्वम्मू, उके दुने ह्याम्मु” धकाः फ्वनेगु नं परम्परा दु ।

ई नापं उपत्यका पिने नं य:मरि पुन्हि लोकंह्वायेगु शुरु जूगु दु । न्हापा नेवार वस्तीइ जक सीमित थ्व नखः थौंकन्हय् देय्न्यंकंया शहरय् न्यायेकाः नयेगु याना वयाच्वंगु दु । क्याफे व रेष्टुरेन्टं नं आधुनिक ट्विस्ट बियाः या:मरी नयेगु शुरु याःगु दु, गुकिं यानाः न्हूगु पुस्ताया दथुइ थ्व नसाज्वलं अझ लोकंह्वाःगु दु ।

अन्ततः या:मरि नेवार स्वयाः नं मेमेगु समुदायय् न्यनावंगु दु । थुकिं समाजयात स्वाइगु छगू महत्वपूर्ण पुलया रुपय् ज्या याइ, गथेकि छगू हे प्लेटय् कृषि, धर्म, परिवार व परम्परायात स्वानाः तयातःगु परिकार । थज्याःगु सनातन परम्परां नेपाःयात सांस्कृतिक रुपं समृद्ध यानाच्वंगु दु ।