एकै पटकको जीन उपचारले ६२ प्रतिशतसम्म घटायो खराब कोलेस्ट्रोल, हृदयरोग उपचारमा नयाँ आशा

काठमाडौँ, जेठ १६ । वैज्ञानिकहरूले केवल एक पटक दिइने जीन–एडिटिङ (जीन संशोधन) उपचारले खराब कोलेस्ट्रोलको मात्रा दीर्घकालीन रूपमा उल्लेखनीय घटाउन सक्ने दाबी गरेका छन्। प्रारम्भिक चरणको एक अध्ययनमा सहभागी बिरामीहरूमा एकै पटक नशामार्फत औषधि दिँदा एलडिएल (लो–डेन्सिटी लिपोप्रोटिन) अर्थात् ‘खराब’ कोलेस्ट्रोलको स्तर ६२ प्रतिशतसम्म घटेको पाइएको छ।
विश्वप्रसिद्ध चिकित्सा जर्नल द न्यू इङ्ल्यान्ड जर्नल अफ मेडिसिनमा प्रकाशित अध्ययनअनुसार ८५ जनामा गरिएको परीक्षणमा ३५ जना बिरामीलाई जीन–एडिटिङ उपचार दिइएको थियो। उपचारपछि उनीहरूको शरीरमा खराब कोलेस्ट्रोल उत्पादन गर्ने प्रक्रियामा प्रत्यक्ष प्रभाव परेको र कोलेस्ट्रोलको स्तर उल्लेखनीय रूपमा घटेको अनुसन्धानकर्ताहरूले बताएका छन्।

के हो जीन–एडिटिङ उपचार?
जीन–एडिटिङ आधुनिक जैविक प्रविधि हो, जसले शरीरभित्रका विशिष्ट जीनहरूलाई परिवर्तन वा निष्क्रिय बनाउन सक्छ। यस अध्ययनमा प्रयोग गरिएको उपचारले ‘पीसीएसके–९’ (PCSK9) नामक जीनलाई लक्षित गरेको थियो। यो जीनले रगतमा एलडिएल कोलेस्ट्रोलको मात्रा नियन्त्रण गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।
जब उक्त जीनको गतिविधि कम गरिन्छ, कलेजोले रगतबाट बढी मात्रामा एलडिएल कोलेस्ट्रोल हटाउन सक्षम हुन्छ। परिणामस्वरूप हृदयाघात, स्ट्रोक तथा रक्तनलीसम्बन्धी रोगको जोखिम कम हुन सक्छ।

किन महत्त्वपूर्ण छ यो उपलब्धि?
हाल उच्च कोलेस्ट्रोल भएका बिरामीहरूले दैनिक औषधि सेवन गर्नुपर्ने वा नियमित रूपमा इन्जेक्सन लगाउनुपर्ने अवस्था छ। धेरै बिरामीले औषधि नियमित रूपमा सेवन नगर्ने वा उपचार बीचमै छोड्ने समस्या पनि देखिन्छ।
नयाँ जीन–एडिटिङ उपचार प्रभावकारी प्रमाणित भएमा बिरामीले जीवनमा केवल एक पटक उपचार गराएर वर्षौंसम्म वा सम्भवतः स्थायी रूपमा कोलेस्ट्रोल नियन्त्रणमा राख्न सक्ने सम्भावना देखिएको छ। यसले उपचार खर्च घटाउनुका साथै बिरामीको जीवनशैली पनि सहज बनाउन सक्छ।
अध्ययन अझै प्रारम्भिक चरणमा
यद्यपि अनुसन्धानकर्ताहरूले यो उपलब्धिलाई आशाजनक भने पनि अध्ययन अझै प्रारम्भिक चरणमै रहेको बताएका छन्। सहभागीको संख्या सीमित भएकाले उपचारको दीर्घकालीन प्रभाव, सुरक्षा र सम्भावित दुष्प्रभावबारे थप अनुसन्धान आवश्यक रहेको उनीहरूको भनाइ छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार जीन–एडिटिङ प्रविधि चिकित्सा क्षेत्रमा क्रान्तिकारी सम्भावना बोकेको भए पनि यसलाई व्यापक रूपमा प्रयोग गर्नुअघि ठूलो संख्यामा बिरामीमाथि परीक्षण तथा नियामक निकायको स्वीकृति आवश्यक पर्छ।