नेपालको लागि अकोहल प्रयोग बढे स्वास्थ्य विपत्ति ख: : कडा नीतिको अभावमा जोखिम गहन रहेको रहेको रहेको रहेको रहेको छ।

ललितपुर, कार्तिक २८, नेपालय् अय्लाःया प्रयोगया प्रवृत्ति अप्वया वनाच्वंगुलिं गैरसंचारात्मक ल्वय्, मानसिक स्वास्थ्य समस्या, घरेलु हिंसा, सडक दुर्घटना व आत्महत्या यानाः गम्भीर संकट ब्वलंकाच्वंगु खँ सरोकारवालातय्सं धाःगु दु । ‘नेपालय् अय्लाःया प्रयोगया स्थिति, नीतिया हाथ्या, म्हो व मानसिक स्वास्थ्यया विषयय् स्पष्ट, बृहत व कडा अय्लाःया नीति मदुगुलिं समस्या झन झन बांमलाना वनाच्वंगु निष्कर्ष पिकाःगु खः ।

नेपाल अल्कोहल नीति सञ्जाल (नापा)या ग्वसालय् स्वास्थ्य तथा जनसंख्या तथा राष्ट्रिय स्वास्थ्य शिक्षा, सूचना तथा संचार केन्द्रया संयोजकत्वय् जूगु ज्याझ्वलय् नीति, स्वास्थ्य, उपचार व सामाजिक प्रभावया थीथी पक्षया बारे गहन सहलह जूगु खः ।

स्वास्थ्य व जनसंख्या मन्त्रालयया सचिव विकास देवकोटाया सचिव ज्याझ्वःया मूपाहांपाखें राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य संकट बाहेक अय्लाः आः व्यक्तिगत विकल्पया विषय मजूगु खँ कनादिल ।

वय्कलं धयादी, “नेपालय् खनेदूगु ८० प्रतिशत स्वयां अप्वः अय्लाःया कारणं अय्लाःयात मू कारण कथं काइ ।”

अय्लाःया विक्रीपाखें मुंकातःगु एक्साइज करं अल्पकालीन रुपं राजस्व अप्वयेकीगु खँ न्ह्यथंसें दीर्घकालीन रुपं उत्पादन, उत्पादकत्व व जनस्वास्थ्यया कारणं तसकं क्षति जुइगु खँ न्ह्यथनादिल । वय्कलं धयादी, “अय्लाःया सेवनं यानाः छेँ मियाः नं वासः मगाः थें च्वं ।”

मिसा व ल्याय् म्हतय् दथुइ याकनं छ्यलेगु ज्या जुयाच्वंगु दु ।

स्वास्थ्य इन्जिनियर शान्त लाल मुल्मीं नेपालय् अय्लाः न्यायेगु, मिइगु व उपभोग यायेगुलि प्रभावकारी प्रतिबन्ध मदूगु धयादिल ।

वय्कलं धयादी, “२० दँ न्ह्यः मिसातय्सं अय्लाः सेवन मयाःगु, आः अप्वः मिसातय्सं थुकियात छ्यली ।”

वय्कःया कथं अय्लाःया छ्यलाबुलां सीपया छ्यलाबुला म्हो जुइ, उत्पादकत्व म्हो जुइ, गरिब परिवारं थःगु आम्दानीया थ्यंमथ्यं १५ प्रतिशतं अय्लाः त्वःती । अय्लाःया खपतयात जीवनस्तरया रुपय् कायेगु प्रवृत्ति खतरनाक जूगु वय्कलं धयादिल ।

राष्ट्रिय जनसांख्यिकीय स्वास्थ्य सर्वेक्षणया कथं एनएचईआईएससीया वरिष्ठ जनस्वास्थ्य प्रशासकया बरिष्ठ जनस्वास्थ्य प्रशासक उपेन्द्र ढुंगानां मिसातय् दथुइ अय्लाःया खपत २०१३ निसें २०२४ तक ५४.९ प्रतिशतं अप्वःगु जानकारी ब्यूगु दु ।

वय्कलं धयादी, “अय्लाःया खपत सन् २००० निसें २०२४ तक अप्वया वनाच्वंगु दु ।”

वय्कलं हुम्लाय् अय्लाः त्वंकेगु निंतिं छ्यलाच्वंगु खाद्यान्न, वंगु निलाया दुने अय्लाःया कारणं ३६ म्ह मनूत सीगु व गुलिखे देसं विषादीलिसे ल्वाकछ्यानाः अय्लाः त्वनाः नेपालय् अय्लाः सेवन मयायेत यात्रा सल्लाहकारत पितबिउगु दसु न्ह्यब्वयादीगु खः ।

मानसिक स्वास्थ्यय् गहन प्रभाव

डा. कान्ति मचा अस्पतालया मानसिक स्वास्थ्य विभाग । जैस्मीन माया कथं अय्लाःया डिप्रेसन, चिन्ता, डिमेन्सिया, यौन समस्या व भ्रम थेंज्याःगु मानसिक ल्वय् अप्वइ धकाः धाःगु दु ।

वय्कलं धयादी, “थुकिं समस्या ब्वलंकेगु निंतिं उलि अय्लाः त्वंके मखु ।”

अय्लाःया हुनिं छेँजःया मिसा व मस्तय्त मानसिक रुपं दुःख भोगेयाःगु आपालं घटना दुगु खँ वय्कलं न्ह्यथनादीगु दु ।

उपचार थिकेगु व जटिल खः ।

रिचमण्ड फेलोशिपया कार्यकारी निर्देशक विष्णु फुयाँलया कथं नेपालय् थ्यंमथ्यं ११ लाख उच्च जोखिमया अय्लाः छ्यलीपिं दु ।

वय्कलं धयादी, “अल्कोहोलिज्मया वासः ताःहाकः, जटिल व महँग जुइ ।

वय्कलं सन् २०८० य् ९९६१ म्ह वासः छ्यलामिपिन्सं वासः याःगु व थ्व ल्याः २०८२ य् १२,०५७ थ्यंगु जानकारी बियादीगु खः ।

नीति व ऐनया आवश्यकता

सिभिनया कार्यकारी निर्देशक कुमार भट्टराईं धयादी, “अय्लाः अप्वया वनी, उलि हे विकास म्हो जुइ ।”

वय्कलं धयादी, “नीति व कानुन कथं न्ह्यःने वनेफत धाःसा जक कन्फ्युजन व मखुगु प्रचार दिकेफइ ।”

एनएचईआईसीया निर्देशक डा. राधिका थापालियां किशोरकिशोरीतय्त अय्लाःपाखें बचे यायेफत धाःसा तःधंगु उपलब्धी जुइगु खँ कनादिल । वय्कलं धयादी, “उल्लेखं युवातय्सं शुरु यायेमाः ।”

उगु ज्याझ्वलय् अय्लाःया नीति निर्माणया निंतिं देय्न्यंकं हस्ताक्षर अभियान न्ह्याकाः सरकारयात दबाब बीगु बारे नं सहलह जूगु खः। कर वृद्धि जक मखु, उपलब्धता म्हो यायेगु, विज्ञापनयात नियन्त्रण यायेगु व जनचेतना अप्वयेकेगु दीर्घकालीन रणनीतिं फुक्क पक्षया सहभागिता माःगु निष्कर्ष पिकाःगु दु ।

सिविन नेपालया नायः माधव प्रधानया नायःसुइ ज्या क्वचाःगु खः ।