इरानमा पानी अभाव बढेपछि ‘क्लाउड सिडिङ’मार्फत कृत्रिम वर्षा, उर्मिया ताल पुनः भरिन सुरू

काठमाडौं, मंसिर २ । इरानमा पछिल्ला केही महिनादेखि लगातार वर्षा नहुँदा उत्पन्न गम्भीर सुख्खा परिस्थितिलाई सामना गर्न सरकारी अधिकारीहरूले ‘क्लाउड सिडिङ’ प्रविधिको प्रयोग गर्दै कृत्रिम वर्षा गराएका छन्। ‘सिल्भर आयोडाइड’ र ‘सल्ट’ (नुन) बादलमा छर्किएर गरिने यस प्रक्रियाबाट देशको उत्तरपश्चिमस्थित उर्मिया तालमा पानी भरिन थालेको इरानी अधिकारीहरूले जनाएका छन्।

इरानमा लामो समयदेखि भइरहेको वर्षा अभाव र बढ्दो तापक्रमका कारण उर्मिया ताल लगभग सुक्खा अवस्थामा पुगेको थियो। विश्वकै ठूलो नुनिलो तालमध्ये पर्ने उर्मिया पछिल्ला वर्षहरूमा जलवायु परिवर्तन, पानीको अत्यधिक दोहन र व्यवस्थापन समस्याका कारण संकुचित हुँदै गएको छ।

सिल्भर आयोडाइड र नुन छर्केर वर्षा

‘क्लाउड सिडिङ’ प्रविधि अन्तर्गत उडानमार्फत विशेष रासायनिक कण—सिल्भर आयोडाइड, सोडियम क्लोराइड वा अन्य नुन–बादलभित्र छर्किन्छ। यी कणले वर्षा बन्ने प्रक्रिया (condensation) लाई तेज गर्छन्, जसका कारण कृत्रिम रूपमा पानी झर्न थाल्ने विज्ञहरू बताउँछन्।

इरानको मौसम विज्ञान संगठनका अधिकारीहरूले पछिल्ला केही चरणको क्लाउड सिडिङ अभियान सफल भएको र उर्मिया तालमा पानीको सतह उल्लेख्य रूपमा बढेको दाबी गरेका छन्।

दीर्घकालीन समाधान भने नभएको विशेषज्ञको चेतावनी

यद्यपि तत्कालीन पानी अभाव हटाउन क्लाउड सिडिङ प्रभावकारी देखिए पनि यो दीर्घकालीन समाधान नभएको विशेषज्ञहरूको मत छ।

जलवायु वैज्ञानिकहरूले प्राकृतिक वर्षा चक्रमा निर्भर रासायनिक प्रविधि मात्र अस्थायी राहत भएको, जलस्रोतको दीर्घकालीन संरक्षण, सतह तथा भूगर्भीय पानीको व्यवस्थापन, र कृषिमा पानीको उपयोग घटाउने रणनीतिलाई समान रूपमा महत्त्व दिनुपर्ने सुझाव दिएका छन्।

ताल पुनर्स्थापनाको प्रयास

उर्मिया ताललाई पुनर्जीवित गर्न इरानले पछिल्ला वर्षमा एकीकृत ताल व्यवस्थापन योजना, पानी आपूर्तिको पुनर्ब्यवस्थापन र वर्षा अभाव हुँदा क्लाउड सिडिङजस्ता उपायहरू अपनाउँदै आएको छ।

इरानी अधिकारीहरूले आगामी हप्ताहरूमा पनि क्लाउड सिडिङ अभियान निरन्तर चलाइने बताउँदै ताल पुनर्जीवनका प्रयासलाई तीव्र बनाइरहेको बताएका छन्।

एजेन्सीहरूकाे सहयाेगमा